بحران هویت و پایداری در «طلای سرخ»
صنعت زعفران خراسان جنوبی، با وجود در اختیار داشتن جایگاه دوم تولید کشور و شهرت جهانی برای کیفیت بینظیر محصول، با یک بحران چندوجهی روبهرو است که هویت و بقای “طلای سرخ” را تهدید میکند. خشکسالی شدید، عدم تناسب قیمتها با هزینههای تولید و از همه مهمتر، نبود یک “برند ملی قدرتمند”، صدای اعتراض کشاورزان کویر را بلند کرده است.
به گزارش توسعه برند به نقل از مهر، محسن احتشام، رئیس شورای ملی زعفران، وضعیت کنونی را اینگونه توصیف میکند:
“۸۵ درصد زعفران ایران بهصورت خام و فلهای صادر میشود و تنها ۱۵ درصد با بستهبندی و برند ایرانی به بازارهای جهانی راه مییابد. این موضوع، علاوه بر کاهش درآمد رسمی، موجب تضعیف برند ملی ایران در بازار جهانی شده و سود اصلی را نصیب واسطهها و شرکتهای خارجی میکند.”
سه چالش استراتژیک برای برند زعفران
-
بحران پایداری (Sustainability Crisis):
-
کاهش تولید: کشاورزان نمونه گزارش دادهاند که به دلیل گرمای غیرمعمول و کمبود بارندگی، تولید آنها تا ۶۰ الی ۹۰ درصد کاهش یافته است.
-
افزایش هزینهها: گرمای هوا و کمآبی، امکان کوددهی مناسب را سلب کرده و محصول را در معرض آفتها قرار میدهد، در حالی که هزینههای تولید روزبهروز افزایش مییابد.
-
-
بحران قیمت و ارزش افزوده:
-
ناتوانی در رقابت: قیمت فعلی زعفران (حدود ۱۷۰ میلیون تومان در کیلوگرم) در برابر هزینههای سرسامآور کاشت، داشت و برداشت، بسیار ناکافی است.
-
تقاضای برندسازی رسمی: کشاورزان خواستار آن هستند که قیمت زعفران نگین حداقل به ۲۵۰ میلیون تومان افزایش یابد و نهادهای متولی برای اصلاح نظام قیمتگذاری و حمایت از صادرات رسمی اقدام کنند.
-
-
بحران حکمرانی برند (Brand Governance):
-
رقابت نامرغوب: وجود کود و سموم تقلبی در بازار و عدم نظارت کارآمد، کیفیت و اعتبار زعفران ایران را زیر سؤال میبرد.
-
تعدد نهادها: ولیالله امینی، زعفرانکار نمونه، خواستار ادغام ۲۰ گروه و شورای فعال در این زمینه و تشکیل یک “سازمان ملی زعفران” برای مدیریت یکپارچه و سیاستگذاری هماهنگ شده است.
-
استراتژی نجات: ثبت جهانی و توسعه عمودی
تنها راه نجات این صنعت، عزم ملی برای گذار از خامفروشی به برندسازی تخصصی است. راهبردهای کلیدی شامل:
-
ثبت جهانی برند: شورای ملی زعفران در حال پیگیری ثبت برند ملی زعفران ایران در ۶۰ کشور جهان است تا از سوءاستفاده برندهای خارجی جلوگیری کند.
-
توسعه عمودی: محسن اسفندیاری، رئیس جهاد کشاورزی استان، راهبرد اصلی را “توسعه عمودی و افزایش بهرهوری در واحد سطح” برای مقابله با بحران آب اعلام کرد و بر حمایت از توسعه صنایع بستهبندی و تبدیلی برای خلق ارزش افزوده تأکید نمود.
بدون یک مدیریت یکپارچه و برندسازی قوی، فریاد زعفرانکاران کویر، همچنان در برابر نفوذ واسطهها و بحران اقلیمی، خاموش خواهد ماند.
