برند ملی ایران؛ چرا سرمایهگذاری، تولید و تصویر کشور بدون اصلاح حکمرانی ترمیم نمیشود؟
پنل تخصصی «برند ملی؛ سرمایهگذاری و تولید ملی» در اولین کنفرانس ملی برند ملی ایران، با حضور دکتر مهدی حیدری معاون وزیر اقتصاد و رئیس سازمان سرمایهگذاری، دکتر سیدمحسن دهنوی رئیس مرکز ارزیابی مجمع تشخیص مصلحت نظام، دکتر سعید شجاعی معاون وزارت صمت و دکتر علیاصغر شالبافیان رئیس مرکز سرمایهگذاری وزارت میراث فرهنگی و با مدیریت دکتر حجتالله نیکیملکی برگزار شد؛ پنلی که در آن، برند ملی نه بهعنوان یک شعار تبلیغاتی، بلکه بهمثابه نتیجه ثبات حکمرانی، امنیت سرمایهگذاری، واقعگرایی صنعتی و روایت صادقانه از آینده ایران مورد بررسی قرار گرفت.
به گزارش توسعه برند؛ دکتر مهدی حیدری، معاون وزیر اقتصاد و رئیس سازمان سرمایهگذاری، برند ملی را یکی از عوامل تعیینکننده در کاهش ریسک سرمایهگذاری و پریمیوم مالی دانست و تأکید کرد که تصمیم سرمایهگذار بیش از هر چیز تابع «تصویر» او از کشور مقصد است.
به گفته او، اگرچه ایران از سرمایه انسانی قوی برخوردار است، اما در شاخصهایی چون ثبات اقتصادی، کیفیت حکمرانی، شفافیت، اعتبار حقوقی و زیرساختها با چالشهای جدی مواجه است؛ چالشهایی که مستقیماً به برند ملی ضربه میزنند.
حیدری با اشاره به جذب نزدیک به ۱۰ میلیارد دلار سرمایهگذاری خارجی در سال جاری، سیاست سازمان سرمایهگذاری را تمرکز بر حل مسائل سرمایهگذاران موجود برای ساخت تجربه مثبت و ارسال سیگنال اعتماد به بازار دانست و هشدار داد:
پنهانکاری آماری و روایت غیرصادقانه، بدترین تصویر ممکن را در ذهن سرمایهگذار میسازد.
او تصریح کرد که خروج سرمایه لزوماً به معنای نبود فرصت در کشور نیست و در بسیاری از اقتصادها، ورود و خروج سرمایه بهطور همزمان رخ میدهد؛ آنچه اهمیت دارد، باورپذیر بودن روایت و پرهیز از فروش وعدههای غیرواقعبینانه است.
شکاف اسناد و اجرا؛ برند ملیِ معطل
آنچه میخوانید:
دکتر سیدمحسن دهنوی، رئیس مرکز ارزیابی مجمع تشخیص مصلحت نظام، با بازخوانی چشمانداز ۱۴۰۴، برند ملی را «درک مطلوب و توافقشده از وضعیت فعلی و آینده کشور» تعریف کرد و گفت:
مسئله ایران، درستنویسی اسناد بالادستی نیست، بلکه شکاف عمیق میان سیاست و اجراست.
او سه عامل اصلی تضعیف سرمایهگذاری و تولید را چنین برشمرد:
- بیثباتی اقتصاد کلان (قوانین، مقررات، نرخ ارز)
- تحریمها و محدودیتهای بینالمللی
- ضعف روایتگری ملی و بینالمللی
دهنوی با تأکید بر تقدم حل مسائل سرمایهگذار داخلی بر جذب سرمایه خارجی، ریشه بسیاری از بحرانها را در احساس بیآیندگی و سیاهنمایی رقابتی داخلی دانست و تصریح کرد:
بدون اجماع درونزا، هیچ تصویر مثبتی در بیرون شکل نمیگیرد.
او نقش نخبگان را «موتور اصلی» بازسازی برند ملی معرفی کرد، نه دولت یا حاکمیت بهتنهایی.
صنعت ایران و «سقف نامرئی» رشد برندها
دکتر سعید شجاعی، معاون وزارت صمت، با نگاهی تاریخی به شکلگیری برندهای ایرانی، از وجود یک «سقف مدیریتی» در اقتصاد ایران سخن گفت؛ جایی که بنگاهها تا آستانه شکوفایی حمایت میشوند، اما درست در نقطه اوج، متوقف میمانند.
او تأکید کرد که امنیت حقوق مالکیت و رفع نگاههای امنیتی به بنگاههای بزرگ، پیششرط هرگونه برندسازی واقعی است و قوانین جزیرهای و ناهماهنگ، عملاً زنجیره ارزش را ناقص نگه داشتهاند.
شجاعی در نوبت دوم سخنان خود، پذیرش شکست را شرط نخست تصویرسازی دانست:
پذیرش شکست در هماهنگی حکمرانی، افت سرمایه اجتماعی و ضعف منابع انسانی.
به گفته او، بیش از ۹۲ درصد تولید کشور در سطوح پایین و میانی زنجیره ارزش متمرکز است و استراتژی نانوشته اقتصاد ایران، سالها ارزآوری از طریق خامفروشی بوده است.
او تغییر ریل سیاست صنعتی در برنامه هفتم توسعه را نشانهای از واقعبینی دانست؛ با تمرکز بر نقشآفرینی منطقهای در زنجیرههای اولویتدار طی یک افق پنجساله و شکلدهی برندهای منطقهای بهجای رؤیای زودهنگام برندهای جهانی.
تصویر ملی؛ مسئلهای فرابخشی و حیاتی
دکتر علیاصغر شالبافیان، رئیس مرکز سرمایهگذاری وزارت میراث فرهنگی، تصویر ملی را «هوای تنفسی کشور» توصیف کرد که بر سرمایهگذاری، گردشگری، مهاجرت و صادرات بهطور همزمان اثر میگذارد.
او با ارائه تحلیلهایی از هشدارهای سفر کشورها درباره ایران، نشان داد چگونه ایرانهراسی سازمانیافته حتی بر کشورهای همسو نیز اثر گذاشته است.
شالبافیان تأکید کرد که هیچ ابزاری مؤثرتر از گردشگری برای اصلاح تصویر ملی وجود ندارد؛ چراکه گردشگر، روایت رسمی را کنار میزند و تجربه شخصی خود را منتقل میکند.
در همین راستا، او از لغو روادید برای نیمی از جمعیت جهان، راهاندازی سیستم ثبت الکترونیکی گردشگران و توسعه گردشگری زمینی با کشورهای همسایه بهعنوان اقدامات کلیدی یاد کرد.
او در عین حال، به شکاف عمیق بودجهای در تصویرسازی بینالمللی اشاره کرد و گفت:
سرانه هزینه تبلیغاتی ایران در مقایسه با کشورهایی مانند ترکیه، دهها برابر کمتر است و بدون تبدیل تصویر ملی به یک «امر ملی» و ایجاد ستاپ حکمرانی مشترک، این ضعف جبران نخواهد شد.
جمعبندی پنل؛ برند ملی با شعار ساخته نمیشود
جمعبندی سخنرانان پنل نشان داد که برند ملی ایران نه با کمپین تبلیغاتی، بلکه با پذیرش واقعیتها، اصلاح حکمرانی، شفافیت، اجماع داخلی و روایت صادقانه قابل بازسازی است.
تا زمانی که سیاستگذاری صنعتی، سرمایهگذاری، رسانه، گردشگری و دیپلماسی اقتصادی در یک منظومه هماهنگ قرار نگیرند، تصویر ایران در ذهن مردم، سرمایهگذاران و جهان، دچار گسست و بیاعتمادی خواهد ماند.
پیام مشترک پنل روشن بود:
برند ملی، محصول «تصمیم سخت امروز» است؛ نه وعده بزرگ فردا.
