حماسی‌ترین فیلم‌های جنگ جهانی اول

به عنوان نزاعی که پیش از جنگ جهانی دوم با عنوان «جنگ بزرگ» شناخته می‌شد، جنگ جهانی اول همچنان یکی از بزرگ‌ترین و مرگبارترین درگیری‌های تاریخ جهان به شمار می‌رود و در نتیجه الهام‌بخش داستان‌های بی‌شماری بوده است که برخی از آن‌ها در قالب فیلم روایت شده‌اند. فیلم Paths of Glory یکی از بهترین نمونه‌هاست و Johnny Got His Gun یکی از هولناک‌ترین‌ها، اما هیچ‌یک از این دو را نمی‌توان اثری حماسی دانست. فیلم‌های حماسی معمولاً دارای مدت زمان طولانی و مقیاسی وسیع‌اند. در ادامه این مطلب شما را با ۱۰ مورد از حماسی‌ترین فیلم‌های تاریخ سینما در مورد جنگ جهانی اول آشنا خواهیم کرد.

۱۰ سریال جنگی دیدنی در مورد جنگ جهانی اول؛ از Women at War تا Parade’s End

بهترین فیلم‌ها در مورد جنگ جهانی اول

۱۰. All Quiet on the Western Front (2022)
۹. The Lighthorsemen (1987)
۸. Legends of the Fall (1994)
۷. Wings (1927)
۶. Reds (1981)
۵. All Quiet on the Western Front (1930)
۴. Doctor Zhivago (1965)
۳. ۱۹۱۷ (۲۰۱۹)
۲. Gallipoli (1981)
۱. Lawrence of Arabia (1962)

۱۰. All Quiet on the Western Front (2022)

این فیلم نخستین اقتباس از داستان در جبهه غرب خبری نیست نبوده، اما بدون شک یکی از تکان‌دهنده‌ترین نسخه‌ها تا به امروز محسوب می‌شود. نسخه ساخته‌ی سال ۲۰۲۲ به‌شدت ضدجنگ است و هیچ راهی برای تفسیر آن جز این وجود ندارد؛ البته این ویژگی در مورد رمان اصلی و اقتباس معروف‌تر و قدیمی‌تر آن نیز صدق می‌کند، که در ادامه به آن اشاره خواهد شد.

در فیلم All Quiet on the Western Front، گروهی از جوانان با اشتیاق و خیال ماجراجویی وارد جنگ می‌شوند، اما خیلی زود درمی‌یابند که واقعیت چیزی کاملاً متفاوت و به مراتب هولناک‌تر است و حالا باید تمام وحشت‌های جنگ جهانی اول را تحمل کنند. این اقتباس دایره‌ی روایت را فراتر از کتاب گسترش داده و علاوه بر تمرکز بر تجربه‌های سربازان در میدان نبرد، به رویدادهای منتهی به آتش‌بس ۱۱ نوامبر ۱۹۱۸ نیز می‌پردازد.

۹. The Lighthorsemen (1987)

فیلم سواران نور در خارج از استرالیا چندان شناخته‌شده نیست، اما به دلیل مقیاس بزرگ خود و پرداختن به یکی از رویدادهای کمتر شناخته‌شده‌ی جنگ جهانی اول، یعنی نبرد بئرالسبع، شایسته‌ی توجه بیشتری است. داستان این فیلم جنگی درباره‌ی گروهی از سربازان است که در یگان سواره‌نظام سبک استرالیا خدمت می‌کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد جنگ تا چه اندازه پس از جنگ جهانی اول تغییر کرده است، چراکه با پیشرفت فناوری، یگان‌های سواره‌نظام تقریباً به تمامی منسوخ شدند.

تمرکز فیلم بر سربازان سواره باعث شده تا صحنه‌های نبرد در The Lighthorsemen بسیار تأثیرگذار و چشمگیر از کار درآیند، چراکه بازآفرینی چنین صحنه‌هایی تماشایی و پرشکوه است. شاید این فیلم از نظر فنی در بخش‌هایی ضعف داشته باشد، اما از نظر ساختار حماسی موفق عمل می‌کند و به‌اندازه‌ی کافی لحظات درخشان دارد تا بتوان آن را به علاقه‌مندان آثار جنگی کمتر شناخته‌شده توصیه کرد.

۸. Legends of the Fall (1994)

اگرچه افسانه‌های خزان نه یکی از بهترین فیلم‌های برد پیت محسوب می‌شود و نه از برجسته‌ترین آثار سال ۱۹۹۴ است، اما همچنان فیلمی قابل‌توجه و تا حدی دست‌کم‌گرفته‌شده به شمار می‌رود. این فیلم از نظر مقیاس بسیار گسترده است و تنها بخشی از داستان آن در دوران جنگ جهانی اول می‌گذرد، در حالی که روایت فیلم چندین دهه را در بر می‌گیرد.

با این حال، بخش مرتبط با جنگ جهانی اول در شکل‌گیری کلی داستان اهمیت زیادی دارد و وقایع پس از جنگ نیز به بررسی عمیق‌تر پیامدهای آن کمک می‌کند. شاید برخی Legends of the Fall را روایتی کلی از چند رویداد مهم نیمه‌ی نخست قرن بیستم بدانند، و البته می‌توان گفت که فیلم از نظر انسجام روایی بی‌نقص نیست، اما اگر تماشاگر با اثری فنی اما احساسی و ناپیوسته کنار بیاید، عناصر ارزشمند زیادی برای لذت بردن در آن وجود دارد.

۷. Wings (1927)

قدیمی بودن فیلم بال‌ها نباید باعث شود آن را اثری کهنه بدانید؛ در واقع، می‌توان گفت این فیلم از واقع‌گرایانه‌ترین آثار مربوط به جنگ جهانی اول است، شاید به‌دلیل زمان ساختش، نه با وجود آن. اگرچه نبردهای هوایی واقعی در فیلم وجود ندارد، اما این صحنه‌ها با خلبان‌ها و هواپیماهای واقعی فیلم‌برداری شده‌اند، و بنابراین بخش‌های جنگی این فیلم (دست‌کم صحنه‌های نبرد) چنان واقعی به نظر می‌رسند که گویی خودِ واقعه را تماشا می‌کنید.

با این حال، Wings تنها یک فیلم جنگی نیست، بلکه در قالبی حماسی ساخته شده و شامل عناصر عاشقانه و ملودرام نیز می‌شود. این فیلم یکی از دستاوردهای فنی چشمگیر دوران سینمای صامت بوده، نخستین برنده‌ی جایزه‌ی بهترین فیلم در تاریخ اسکار محسوب می‌شود و حتی پس از گذشت حدود یک قرن از زمان اکران اولیه‌اش، هنوز تماشایی و هیجان‌انگیز است.

۶. Reds (1981)

شاید قرار دادن فیلم سرخ‌ها در این فهرست کمی دور از ذهن به نظر برسد، زیرا تنها بخشی از آن در دوران جنگ جهانی اول می‌گذرد و در معنای سنتی، یک فیلم جنگی محسوب نمی‌شود. با این حال، Reds بی‌تردید اثری حماسی است و درگیری‌های سیاسی و اجتماعی دهه‌ی ۱۹۱۰، به‌ویژه جنگ جهانی اول، نقشی پررنگ در آن دارند. مشارکت روسیه در جنگ جهانی اول یکی از عوامل منجر به انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ بود، و این فیلم درباره‌ی همین انقلاب و پیامدهای آن است.

البته داستان بیشتر بر محور یک شخصیت آمریکایی می‌چرخد که از این انقلاب الهام می‌گیرد و می‌کوشد ایده‌های سوسیالیستی را در ایالات متحده گسترش دهد، در حالی که جنبه‌های عاشقانه‌ی زندگی او نیز بخش مهمی از روایت را تشکیل می‌دهد. Reds فیلمی بزرگ با زمان روایت طولانی است، اما به‌خوبی میان موضوعات گسترده‌ی خود تعادل برقرار می‌کند و هرگز از کنترل خارج نمی‌شود. در مجموع، سرخ‌ها اثری منسجم و تماشایی است که ارزش دیدن دارد.

۵. All Quiet on the Western Front (1930)

نسخه‌ی سال ۲۰۲۲ از در جبهه غرب خبری نیست بی‌تردید از نظر بصری و شدت خشونت مدرن‌تر و شوکه‌کننده‌تر است، اما نباید اقتباس سال ۱۹۳۰ را به خاطر وجود نسخه‌ی جدید نادیده گرفت. درون‌مایه‌ی هر دو اثر یکسان است، اما نسخه‌ی قدیمی‌تر با لطافت بیشتری به پایان می‌رسد؛ هرچند همچنان تلخ و تکان‌دهنده است.

آنچه نسخه‌ی ۱۹۳۰ را برجسته می‌سازد، جاه‌طلبی و مقیاس عظیم آن برای زمان خود است، تا جایی که در این فهرست جایگاه بالاتری از نسخه‌ی جدید دارد. All Quiet on the Western Front (1930) برای دوران خود اثری خیره‌کننده بود و هنوز هم صحنه‌هایی دارد که پس از گذشت نزدیک به یک قرن، تماشای آن‌ها ناراحت کننده و تأثیرگذار است.

۴. Doctor Zhivago (1965)

فیلم دکتر ژیواگو، همانند سرخ‌ها، به بخشی از رویدادهای انقلاب روسیه می‌پردازد و اثری عاشقانه و حماسی است که بیشتر، اما نه به‌طور کامل، در دهه‌ی ۱۹۱۰ جریان دارد. برخلاف سرخ‌ها، شخصیت اصلی این فیلم حماسی مستقیماً در جنگ جهانی اول حضور دارد و به‌عنوان پزشک میدانی خدمت می‌کند. با پایان جنگ، فیلم بخش قابل‌توجهی از زمان روایت خود را صرف نمایش ناآرامی‌های اجتماعی و درگیری‌های داخلی روسیه می‌کند؛ رخدادهایی که بعدها به جنگ داخلی روسیه معروف شدند.

Doctor Zhivago هم‌زمان روایتی از جنگ و عشقی پرکشش است و از نظر بصری نیز خیره‌کننده به نظر می‌رسد؛ کیفیتی که از کارگردانی دیوید لین و فیلم‌برداری استادانه‌ی فردی یانگ انتظار می‌رود. این فیلم بدون شک طولانی و گاه با ریتمی آرام روایت می‌شود، اما تماشای آن نشان می‌دهد چرا هنوز هم به‌عنوان یکی از آثار کلاسیک و جاودانه‌ی سینما شناخته می‌شود.

۳. ۱۹۱۷ (۲۰۱۹)

طرح داستانی فیلم ۱۹۱۷ ساده است و زمان اجرای آن هم چندان طولانی نیست، اما جاه‌طلبی فنی و گستره‌ی روایت آن باعث می‌شود بتوان آن را اثری حماسی دانست. داستان این فیلم جنگی درباره‌ی دو سرباز است که مأموریتی حیاتی و بسیار عاجل بر عهده دارند: رساندن پیامی مبنی بر این که باید حمله‌ای فاجعه‌بار را متوقف کند. برای انجام این کار، آن‌ها باید از منطقه‌ی خطرناک موسوم به «سرزمین هیچ‌کس» عبور کنند.

از نظر فنی، ۱۹۱۷ اثری شگفت‌انگیز است، زیرا به شکلی ساخته شده که گویی تمام آن در یک برداشت فیلم‌برداری شده؛ یا شاید دو برداشت، زیرا در بخشی از فیلم یکی از شخصیت‌ها بیهوش می‌شود و تماشاگر نیز همراه او «از هوش می‌رود». با وجود این برش آشکار و چند کات پنهان دیگر، صحنه‌هایی در فیلم وجود دارند که از نظر مقیاس و اجرا در سطحی حماسی و چشمگیر قرار دارند. ۱۹۱۷ بی‌تردید یکی از بهترین فیلم‌های حماسی جنگی با موضوع جنگ جهانی اول در سال‌های اخیر به شمار می‌آید.

۲. Gallipoli (1981)

فیلم گالیپولی از نظر ساختار و مضمون تا حدی شبیه در جبهه غرب خبری نیست است، اما به جای تمرکز بر سربازان آلمانی، بر نیروهای استرالیایی و نبرد جنجالی گالیپولی تمرکز دارد. این فیلم روایتی صادقانه و بی‌پیرایه‌ای از بیهودگی جنگ ارائه می‌دهد؛ روایتی که تا زمانی که جنگ‌ها ادامه داشته باشند، ارزش تماشا دارد.

شاید برخی معتقد باشند Gallipoli از نظر تاریخی کاملاً دقیق نیست، اما حس واقع‌گرایی و تلخی آن به‌قدری قوی است که تأثیر خود را می‌گذارد. فیلم داستان جوانانی را روایت می‌کند که جنگ را عملی قهرمانانه می‌پندارند، وارد ارتش می‌شوند، آموزش می‌بینند، و در نهایت با رنج، خطر و مرگ روبه‌رو می‌شوند؛ همان جایی که سرنوشت از ابتدا برایشان رقم زده بود. این چرخه همچنان ادامه دارد، و چنین فیلم‌هایی باید همچنان تلخ و ناراحت‌کننده باقی بمانند تا شاید روزی تغییری رخ دهد.

۱. Lawrence of Arabia (1962)

توصیف لورنس عربستان صرفاً به‌عنوان یک فیلم جنگ جهانی اول، بی‌انصافی در حق آن است و نمی‌تواند مقیاس و جاه‌طلبی‌اش را بازتاب دهد، هرچند بخشی از داستان واقعاً به جنگ جهانی اول مربوط می‌شود. این فیلم درباره‌ی تی. ای. لارنس و نقش او در «شورش عرب‌ها» است؛ رویدادی که در جریان جنگ جهانی اول در خاورمیانه رخ داد. بخش قابل‌توجهی از این فیلم جنگی حماسی نیز به تجربیات این شخصیت پس از آن قیام می‌پردازد.

Lawrence of Arabia با وجود زمان روایت طولانی (نزدیک به چهار ساعت)، ریتمی روان و بی‌نقص دارد و از نظر بصری فوق‌العاده خیره‌کننده است. بازی‌ها، فیلم‌نامه، موسیقی، کارگردانی؛ همه چیز در اوج کیفیت قرار دارد. این همان لورنس عربستانی است که بیش از شصت سال از ساختش می‌گذرد و هنوز هم از سوی منتقدان و تماشاگران به‌درستی ستایش می‌شود.