یک استاد دانشگاه: حاکمیت باید فضاهایی فراهم کند تا نسل z هویت خود را نشان دهد

مهدی نجف‌زاده‌ در گفت‌وگو با مجله تیتر ۱۲ به نقل از ایسنا با اشاره به ویژگی‌ها و چالش‌های نسل جدید در جامعه به ویژه نسل‌های z و آلفا، اظهار کرد: نسل جدید فرزندان متولدشده از اواخر قرن گذشته و به ویژه دهه اول قرن بیست و یکم هستند. این نسل که به عنوان نسل z شناخته می‌شود، تحت تأثیر تحولات فناوری و ارتباطی رشد یافته است و از نظر ارتباطات و تعاملات اجتماعی تجربه‌ای کاملاً متفاوت نسبت به نسل‌های پیشین دارد. برخلاف نسل‌های پیش که تلویزیون و رسانه‌های یک‌طرفه پایه ارتباطات آن‌ها بود، نسل z مبتنی بر اینترنت و تعامل دوسویه است و این امر درک و تعامل آن‌ها با جهان پیرامون را عمیقاً تغییر داده است.

وی با اشاره به ناشناختگی متقابل بین نسل‌ها، بیان کرد: نسل پیشین تمایل دارد نسل جدید را از موضع تربیتی قضاوت کند، در حالیکه نسل جدید خواهان ابراز وجود و تعامل مستقل است. این تفاوت در سبک ارتباط و سرعت تغییرات باعث ایجاد شکاف نسلی شده است. سرعت دسترسی به اطلاعات و ابزارهای فناوری باعث شده حتی فاصله یک دهه برای نسل z، بسیار عمیق‌تر از فاصله چند نسل برای نسل‌های پیشین احساس شود.

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی ادامه داد: نسل جدید دیگر تمایل ندارد به عنوان ابژه تربیتی با آن برخورد شود. متولدین این نسل خودشان حرف دارند و خواستار شنیده شدن هستند. این شرایط باعث شده شکاف عمیقی بین نسل‌ها ایجاد شود؛ شکافی که تنها ناشی از خطای نسل جدید نیست، بلکه مسئولیت آن بر عهده نسل پیشین است که هنوز نمی‌تواند تغییرات بنیادین زمان و مکان و تحولات حوزه عمومی را بپذیرد.

نجف‌زاده با اشاره به نوع تعامل نسل جدید با حاکمیت و قدرت سیاسی، اظهار کرد: ارتباط با نسل جدید نیازمند باز کردن دروازه‌های حوزه عمومی است. حاکمیت باید فضاهایی فراهم کند تا نسل جدید بتواند آزادانه ابراز نظر کند و هویت خود را نشان دهد. بدون این پذیرش، هیچ گونه تعامل سازنده‌ای شکل نخواهد گرفت و شکاف نسلی همچنان ادامه خواهد داشت.

وی با اشاره به تفاوت نسل جدید با نسل‌های پیشین در فهم واقعیت و خیال، گفت: برخلاف نسل‌های پیشین که بین واقعیت ملموس و خیال مرز مشخصی قائل بودند، نسل جدید با استفاده از شبکه‌های اجتماعی و فناوری‌های نوین، قادر است همزمان به تجربه و تحلیل واقعیت و خلق فضای خیالی بپردازد. این موضوع نه به معنای فرار از واقعیت، بلکه به عنوان ابزار مواجهه با ناملایمات و شرایط پیچیده زندگی روزمره عمل می‌کند.

این استاد دانشگاه اضافه کرد: نسل جدید به راحتی می‌تواند واقعیت و خیال را در هم بیامیزد؛ همان‌گونه که در کارتون‌ها و فیلم‌های معاصر می‌بینیم. در گذشته روایت‌ها واقعی و ملموس بودند؛ کودکانی که به مدرسه می‌رفتند یا به دنبال والدین خود بودند، دنیای واقعی را تجربه می‌کردند. اما در کارتون‌ها و آثار معاصر، جهان خیالی و واقعیت‌های مجازی یا Hyper-reality غالب است. نسل پیشین قادر به چنین تجربه‌ای نبود، اما امروز این تجربه جزئی از زندگی روزمره نسل جدید است و امکان تعامل همزمان با واقعیت و خیال را فراهم می‌کند.

نجف‌زاده با اشاره به نقش شبکه‌های اجتماعی اظهار کرد: شبکه‌های اجتماعی محصول تحول بنیادی در فیزیک زمان و مکان هستند که امکان برقراری ارتباط فوری و گسترده را فراهم کرده‌اند. نسل جدید به جای تمرکز بر مطالعه کتاب‌های طولانی، می‌تواند از طریق این شبکه‌ها به فهم معرفت‌شناسی و هستی‌شناسی از جهان دست یابد. این ابزارها فهمی متفاوت از جهان ارائه می‌کنند که نسل‌های پیشین از آن بی‌بهره بودند.

وی با اشاره به چالش‌های تربیتی نسل جدید خاطرنشان کرد: نسل جدید را نمی‌توان با ابزارهای تربیتی سنتی مدیریت کرد. آن‌ها سوژه‌های تربیتی هستند و باید با ابزارها و امکانات خودشان پذیرفته شوند. همان‌طور که جبران خلیل جبران گفته است، فرزندان شما فرزندان شما نیستند و شما نمی‌توانید آن‌ها را به شیوه خودتان تربیت کنید. وظیفه ما این است که آن‌ها را بپذیریم و امکان شکل‌گیری هویت مستقل و فهم متفاوتشان را فراهم کنیم.

عضو هیات علمی گروه علوم سیاسی دانشگاه فردوسی با اشاره به تأثیر خانواده در شکل‌گیری شکاف نسلی، اظهار کرد: اولین شکاف‌ها در محیط خانوادگی شکل می‌گیرند، زیرا فرزندان در دل جامعه‌ای بزرگ می‌شوند که متعلق به نسل پیشین است. رابطه والدین و فرزندان همواره مورد چالش بوده و نسل جدید به دلیل تجربه محدودیت‌های استبدادی نسل‌های پیشین، تلاش می‌کند این نقصان‌ها را جبران کند.

نجف‌زاده با تاکید بر اینکه شکاف‌ها به عرصه اجتماعی و سیاسی نیز سرایت می‌کنند، افزود: به مرور، عدم درک نسل جدید توسط نسل پیشین باعث ایجاد شکاف‌های اجتماعی و سیاسی می‌شود. مشابه رابطه والدین و فرزندان، ارتباط نسل جدید با نهادهای قدرت و ساختارهای سیاسی با چالش مواجه است. در نتیجه، شکل‌گیری هویت نسل جدید و پاسخگویی به نیازهای آن مستلزم بازنگری در تعاملات اجتماعی و سیاسی است.

وی تاکید کرد: حاکمیت و خانواده‌ها باید دست از ملامت بردارند و فضایی فراهم کنند که نسل جدید بتواند با ابزارهای خود هویت خود را شکل دهد، پرسش‌های بنیادین مطرح کند و در حوزه عمومی حضور یابد. پذیرش این واقعیت، اولین گام برای کاهش شکاف نسلی و ایجاد تعامل سازنده بین نسل‌هاست.

پایان