سکسکه نوزاد نشانه چیست؟
سکسکه در نوزادان یک اتفاق کاملاً طبیعی است و در بیشتر موارد خطری برای آنها ایجاد نمیکند. با این حال، وقتی سکسکه طولانی میشود، ممکن است والدین نگران ناراحتی یا اذیت شدن نوزاد خود شوند. نکته مهم این است که معمولاً نوزادان مانند بزرگسالان از سکسکه احساس ناراحتی نمیکنند و حتی ممکن است این اتفاق باعث بیدار شدن آنها از خواب هم نشود. اگر میخواهید بدانید سکسکه نوزاد به چه دلیل رخ میدهد، چگونه میتوان آن را متوقف کرد و چه راههایی برای کاهش احتمال بروز آن وجود دارد، با ما همراه باشید.
علت اصلی سکسکه نوزاد چیست؟
بسیاری از مادران درمیابند که نوزادشان حتی پیش از تولد و در دوران جنینی نیز دچار سکسکه میشود. این حالت پس از تولد هم ادامه پیدا میکند و معمولاً بیشتر بعد از شیر خوردن نوزاد رخ میدهد. با وجود اینکه پزشکان هنوز علت دقیق ایجاد سکسکه در نوزادان را بهطور کامل مشخص نکردهاند، اما سازوکار ایجاد آن را میشناسند.
سکسکه زمانی اتفاق میافتد که دیافراگم نوزاد، یعنی عضلهای که در فرآیند تنفس نقش دارد، دچار انقباض یا اسپاسم ناگهانی شود. در اثر این انقباض، هوا با فشار از میان تارهای صوتی بسته عبور کرده و صدای معروف سکسکه بوجود میآید. این انقباضها گاهی بدون دلیل مشخص رخ میدهند، اما در بسیاری از موارد عواملی مانند شیر خوردن بیش از اندازه، سریع غذا خوردن یا بلعیدن مقدار زیاد هوا میتوانند باعث تحریک دیافراگم و ایجاد سکسکه شوند.
چرا نوزادان بیشتر از بزرگسالان سکسکه میکنند؟
نوزادان نسبت به بزرگسالان بیشتر دچار سکسکه میشوند، زیرا بدن آنها هنوز در مرحله رشد و تکامل قرار دارد. دیافراگم و سیستم عصبی نوزاد در ماههای ابتدایی زندگی بهطور کامل بالغ نشدهاند و به همین دلیل احتمال ایجاد اسپاسم در آنها بیشتر است.
از طرف دیگر، شیوه تغذیه نوزادان نیز نقش مهمی در این موضوع دارد. شیر خوردنهای مکرر، وارد شدن هوا به معده هنگام تغذیه و پر شدن سریع معده، ازجمله عواملی هستند که میتوانند سکسکه را تحریک کنند. به همین دلیل، حتی نوزادانی که کاملاً سالم هستند نیز ممکن است هر روز چند بار، بهخصوص پس از شیر خوردن، دچار سکسکه شوند و این مسئله معمولاً طبیعی و بیخطر است.
ارتباط سکسکه با رشد دستگاه گوارش نوزاد
دستگاه گوارش نوزاد در ماههای نخست زندگی هنوز در حال رشد قرار دارد و عملکرد آن مانند بزرگسالان کاملاً تنظیم نشده است. حرکات روده، روند هضم غذا و تخلیه معده هنوز به بلوغ کامل نرسیدهاند و به همین دلیل معده نوزاد راحتتر دچار پرشدگی، نفخ و تجمع گاز میشود.
وقتی شکم نوزاد بیش از حد پر یا متورم میگردد، این وضعیت میتواند از دو طریق روی دیافراگم تأثیر بگذارد؛ نخست اینکه فشار فیزیکی ایجاد کند و دوم اینکه از طریق تحریک عصب واگ، دیافراگم را تحت تأثیر قرار دهد. در نتیجه، انقباض دیافراگم رخ داده و نوزاد دچار سکسکه میشود. به همین دلیل بسیاری از روشهای توصیه شده برای کاهش سکسکه مانند آروغ گرفتن، آرامتر شیر دادن و جلوگیری از ایجاد نفخ، در واقع با هدف کاهش فشار وارده به دیافراگم صورت میگیرند.
مهمترین دلایل سکسکه نوزاد
ازجمله مهمترین عواملی که میتوانند باعث ایجاد سکسکه در نوزاد شوند میتوان به موارد زیر اشاره داشت:
بلع هوای زیاد هنگام شیر خوردن
وقتی نوزاد هنگام شیر خوردن مقدار زیادی هوا ببلعد، شکم او بزرگ شده و به دیافراگم فشار وارد میکند. این فشار میتواند باعث اسپاسم دیافراگم و ایجاد سکسکه شود. در چنین شرایطی بهتر است شیردهی را متوقف کرده و با گرفتن آروغ نوزاد، هوای اضافی معده او را خارج کنید. اگر نوزاد با شیشه شیر تغذیه میشود، بهتر است بعد از هر ۶۰ تا ۹۰ میلیلیتر، آروغ او را بگیرید. در شیردهی با سینه مادر نیز میتوان هنگام تغییر سینه این کار را انجام داد.
تغذیه سریع یا بیش از حد
گاهی سکسکه در حین یا بعد از شیر خوردن به دلیل پر شدن بیش از حد معده یا سرعت بالای تغذیه ایجاد میشود. اگر نوزاد هنگام شیر خوردن دچار سکسکه شد، بهتر است کمی به او فرصت استراحت داده و سرعت شیردهی را کاهش دهید.
تغییرات دمایی
تغییر ناگهانی دمای خوراکیها نیز میتواند باعث تحریک دیافراگم و ایجاد سکسکه شود. برای مثال، مصرف شیر سرد و سپس غذای گرم در فاصله کوتاه ممکن است این حالت را ایجاد کند.
رفلاکس معده
در برخی موارد، سکسکه نوزاد میتواند به دلیل رفلاکس معده باشد. در این حالت، محتویات معده دوباره به مری بازمیگردد و با تحریک دیافراگم باعث بروز سکسکههای مکرر میشود. البته سکسکه بهتنهایی نشانه رفلاکس نیست و در صورت مشاهده علائم دیگر، بهتر است با پزشک مشورت کنید.
روشهای درمان سکسکه نوزاد در خانه
سکسکه نوزاد معمولا خطرناک نیست و با چند روش ساده میتوان آن را کاهش داد.
اصلاح وضعیت شیر دادن
هنگام شیردهی با سینه، بهتر است هنگام جابهجایی نوزاد بین سینهها آروغ او را بگیرید. همچنین باید مطمئن شوید نوزاد بهدرستی سینه را در دهان گرفته است تا هوای کمتری وارد معده او شود. در صورت استفاده از شیشه شیر، بهتر است بین وعدهها چند دقیقه به نوزاد استراحت دهید و مطمئن شوید نوک شیشه همیشه پر از شیر است تا میزان بلع هوا کاهش پیدا کند. بعد از شیردهی نیز میتوانید نوزاد را حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در حالت صاف نگه دارید.
آروغ گرفتن صحیح نوزاد
گرفتن آروغ باعث خارج شدن هوای محبوس در معده و مری نوزاد میشود و میتواند از ایجاد سکسکه جلوگیری کند. این کار بهتر است در طول شیردهی و پس از آن انجام شود.
استفاده از پستانک
مکیدن پستانک میتواند به آرام شدن دیافراگم و کاهش سکسکه کمک کند. همچنین ممکن است باعث کاهش بلع هوا در نوزاد شود.
از این راهکارها برای درمان سکسکه استفاده نکنید!
بعضی از روشهای خانگی برای درمان سکسکه نوزاد، پایه علمی ندارند و ممکن است باعث ناراحتی یا حتی آسیب به نوزاد شوند. روشهایی مانند ترساندن نوزاد، کشیدن زبان، گرفتن بینی یا نوشاندن آب در حالتهای غیرعادی نباید امتحان شوند، زیرا تاثیری در درمان سکسکه ندارند.
چه زمانی سکسکه نوزاد نیاز به بررسی پزشک دارد؟
سکسکههای گاهبهگاه در نوزادان طبیعی است، اما اگر بهطور مکرر تکرار شود یا همراه با علائم دیگری باشد، بهتر است با پزشک مشورت کنید. برخی نشانههای مهم شامل موارد زیر هستند:
- سکسکه همراه با استفراغ
- استفراغ شدید
- بیقراری بعد از غذا خوردن
- افزایش وزن ناکافی
- دشواری در تنفس
علائم مرتبط با مشکلات گوارشی
گاهی سکسکههای مداوم میتواند با مشکلاتی مانند رفلاکس معده مرتبط باشد. در صورت مشاهده علائمی مانند گریه زیاد هنگام غذا خوردن، خم کردن بیش از حد بدن، استفراغ مکرر، مشکل در بلع شیر یا بیاشتهایی، مراجعه به پزشک ضروری است.
مراجعه به پزشک در صورت طولانی شدن سکسکه
سکسکه معمولاً طی ۵ تا ۱۵ دقیقه خودبهخود برطرف میشود. اگر نوزاد برای چند ساعت دچار سکسکه شد یا این وضعیت ناراحتی او را به همراه داشت، بهتر است برای بررسی علت با پزشک تماس بگیرید.
پیشگیری از سکسکه در نوزادان
از آنجا که سکسکه یک واکنش طبیعی بدن است، نمیتوان همیشه از بروز آن جلوگیری کرد. با این حال، رعایت چند نکته میتواند احتمال آن را کاهش دهد:
اصلاح شیوه شیر دادن
- آرامتر شیر دادن: سرعت زیاد تغذیه میتواند باعث سکسکه شود، بنابراین بهتر است در طول شیردهی به نوزاد فرصت استراحت بدهید.
- کاهش بلع هوا: هنگام شیردهی با سینه، مطمئن شوید نوزاد بخش مناسبی از هاله سینه را در دهان دارد. در استفاده از شیشه شیر نیز باید قبل از شروع، نوک شیشه کاملاً از شیر پر باشد.
- آروغ گرفتن چندباره: آروغ نوزاد را فقط در پایان شیردهی نگیرید و این کار را در طول تغذیه نیز تکرار کنید.
- وعدههای کوچکتر: اگر نوزاد پس از شیر خوردن طولانی دچار سکسکه میشود، بهتر است تعداد وعدهها را بیشتر و حجم هر وعده را کمتر کنید.
بررسی حساسیتهای غذایی مادر
برخی حساسیتهای غذایی در مادران شیرده ممکن است باعث تشدید رفلاکس نوزاد و در نتیجه افزایش سکسکه شود. برای مثال، مصرف برخی مواد حساسیتزا مانند پروتئین شیر گاو ممکن است از طریق شیر مادر روی نوزاد تاثیر بگذارد و علائم گوارشی ایجاد کند.
سکسکه در جنین
سکسکه جنین در رحم، حرکات طبیعی دیافراگم او هنگام تمرین تنفس است. زمانی که جنین مایع آمنیوتیک را وارد ریههای در حال رشد خود میکند، دیافراگم منقبض شده و این حالت به شکل سکسکه احساس میشود. این حرکات معمولاً سریع، تکراری و کاملاً طبیعی هستند. مادر ممکن است در ابتدا آن را مانند یک ضربه آرام احساس کند، اما با تکرار شدن متوجه میشود که ریتم آن شبیه سکسکههای معمولی در بزرگسالان است.
منبع: روزیاتو