پسته وحشی قازانقایه؛ ظرفیتی خاموش برای برندسازی اقتصاد مرزی گلستان
در دل کوهستانهای مرزی مراوهتپه، رویشگاه هفتهزار و ۵۰۰ هکتاری پسته وحشی قازانقایه با قدمتی نزدیک به ۸۰۰ سال، ظرفیتی کمتر دیدهشده اما ارزشمند برای اقتصاد این شهرستان مرزی به شمار میرود؛ سرمایهای طبیعی که به گفته سرپرست فرمانداری، در صورت حفاظت اصولی، جلوگیری از خامفروشی و حرکت به سمت فرآوری و برندسازی، میتواند «طلای سبز» گلستان لقب بگیرد و مسیر تازهای برای توسعه پایدار و اشتغال جوانان منطقه بگشاید.
به گزارش دنیای برند؛ شهرستان مرزی مراوهتپه با اقلیم خاص خود در همسایگی ترکمنستان، از دیرباز بستر مناسبی برای رویش پسته وحشی بوده و همین ویژگی، حدود هفت هزار و ۵۰۰ هکتار از عرصههای آن را به یکی از رویشگاههای ارزشمند این محصول در گلستان بدل کرده است که مناسب بودن شرایط آب و هوایی و عملکرد موفق شرکت تعاونی توسعه بصیرت به عنوان بهره بردار باعث افزایش درآمدزایی مردم منطقه خواهد شد.
این سرمایه طبیعی که ریشه در تاریخ و جغرافیای منطقه دارد، بیش از هر زمان دیگری نیازمند توجه به اصول بهرهبرداری، حفاظت از ذخیرهگاه ژنتیکی و تکمیل زنجیره ارزش از تولید تا فرآوری و عرضه است که میتواند «طلای سبز» مراوهتپه را از یک محصول محلی به یک برند اقتصادی و مزیت پایدار منطقهای تبدیل کند.
سرپرست فرمانداری مراوهتپه با اشاره به قدمت بالای رویش درختان پسته به صورت خودرو در محدوده دهستان پالیزان این شهرستان مرزی، اظهار کرد: گستره رویشگاه پسته قازانقایه حدود هفت هزار و ۵۰۰ هکتار است که منابع طبیعی برای پنج هزار و ۷۷۰ هکتار آن طرح مدیریتی تهیه کرده و ۷۵۰ هکتار از این ذخیرهگاه پسته برای حفاظت از آسیب ناشی از حمله حیوانات محصور شده است.
خدایار سیفی موقعیت رویشگاه پسته را هفت روستای قازانقایه، گوگدره، پست دره بالا و پایین، اقلر، اق قلعه و حاج امان دهستان پالیزان با ۶ هزار نفر جمعیت و هزار و ۳۰۰ خانوار اعلام کرد و افزود: منابع طبیعی پنج هزار و ۷۷۰ هکتار از این رویشگاه که طرح مدیریتی در آن تعریف شده را با هدف استفاده از مشارکت مردم در امر حفظ و احیا همچنین توسعه و بهره برداری، به شرکت تعاونی توسعه بصیرت واگذار کرده بود که دوره ۱۰ ساله آن پایان یافت.
سرپرست فرمانداری مراوهتپه ادامه داد: عوامل و ارکان شرکت تعاونی توسعه بصیرت نسبت به بازنگری طرح بهره برداری از رویشگاه پسته اقدام و پس از بررسی کارشناسی در کمیته فنی اداره کل منابع طبیعی استان، مصوب و آماده واگذاری شد اما نشستهای میان اعضای این شرکت تعاونی و منابع طبیعی شهرستان در این رابطه به نتیجه نرسید که در نشست مشترک در دفتر معاون اقتصادی استاندار گلستان با حضور مدیران کل منابع طبیعی، تعاون، کار و رفاه اجتماعی و تعاون روستایی استان، مصوب شد بار دیگر بهره برداری از رویشگاه پسته در دوره ۱۰ ساله جدید به شرکت تعاونی بصیرت واگذار شود.
سیفی با اشاره به روند روبه رشد وضعیت نهالکاری در رویشگاه پسته قازارنقایه، گفت: شرکت تعاونی بصیرت با داشتن ۱۰۰ عضو از هفت روستای دهستان پالیزان با همکاری منابع طبیعی درختان پسته ۱۰۰ هکتار از رویشگاه را احیا کرده و مشغول احیای درختان در ۵۰ هکتار دیگر است و امیدواریم تا چند سال آینده با مدیریت حوزه باغبانی و جنگلکاری شاهد باردهی خوب درختان پسته منطقه باشیم.
سرپرست فرمانداری مراوهتپه با تاکید بر اینکه مردم دهستان پالیزان به دلیل کوهستانی بودن منطقه آنگونه که باید نمیتوانند کار کشاورزی انجام دهند و امیدشان امرار معاش از طریق فروش محصول پسته است، افزود: سالانه به طور میانگین شرکت تعاونی بصیرت ۷۰ تن پسته برداشت میکند که این عدد جدای از برداشت غیرمجاز قاچاقچیان است.
سیفی ادامه داد: خیلی از جوانان مراوهتپه برای کار به شهرهای شمالی و تهران میروند که با احیای درختان پسته و افزایش باردهی آنها، زمینه توسعه اقتصادی و ایجاد اشتغال پایدار در شهرستان مراوهتپه فراهم میشود که خود روند مهاجرت را معکوس خواهد کرد.
🎯 برای اطلاع از جدیدترین تحولات برندها، همراه ما باشید
تلگرام | اینستاگرام | لینکدین
وی بیان کرد: امسال بارندگیها با وجود اینکه باعث افزایش تولید محصولات دیگر مانند گندم شد به طوری که تولید آن در مراوهتپه از ۳۷ هزار تن به حدود ۷۰ هزار تن رسید، به ضرر درختان پسته بود و محصول درختان بسیار کم و ریز شد و عملا فعالان این عرصه درآمد ناچیزی داشتند.
وی یکی از معضلات در حوزه پسته مراوهتپه را کال چینی دانست و گفت: زمانی که پسته به رشد کافی نرسیده تا مورد مصرف انسان باشد، قاچاقچیان اقدام به برداشت غیرمجاز یا خرید پسته کال میکنند و خیلی از کشاورزان به دلیل مشکلات مالی و اینکه زودتر به پول برسند محصولات خود را میفروشند که سال گذشته با ورود داستانی و نیروی انتظامی و برپایی ایست و بازرسی جلوی اقدام قاچاقچیان گرفته شده و کشاورزان با برداشت محصول در زمان مناسب به درآمد مناسبی دست پیدا کردند.
سرپرست فرمانداری مراوهتپه افزود: عمده خریداران پسته شهرستان شرکتهای تولید گز و سوهان در اصفهان و قم هستند و علاوه بر آن به عنوان آجیل مورد استفاده قرار میگیرد.
وی با تاکید بر اهمیت جلوگیری از خام فروشی و نیاز به ایجاد واحدهای فرآوری برای افزایش درآمدزایی کشاورزان پسته کار، گفت: در صورت افزایش محصول، خیلی از شرکتهای فرآوری اعلام آمادگی برای فعالیت در شهرستان کردند و در هفته دولت هم یک واحد آجیل پزی و بسته بندی در روستای آق امام راه اندازی شد.
پسته مراوهتپه به باور کارشناسان و مدیران محلی، با حفاظت اصولی، ساماندهی برداشت، جلوگیری از خامفروشی و حرکت به سمت برندسازی میتواند به یکی از پیشرانهای توسعه پایدار و درآمدزایی برای جوامع بومی شرق استان گلستان تبدیل شود.
شرایط آبوهوایی مراوهتپه با تابستانهای گرم و زمستانهای سرد، در طول قرنها زمینه رویش پسته وحشی را در این منطقه فراهم کرده است.
در چنین شرایطی، «طلای سبز» مراوهتپه نهتنها میتواند به منبع درآمدی پایدار برای مرزنشینان تبدیل شود، بلکه بهعنوان یک مزیت بومی، نقش مهمی در معرفی ظرفیتهای کمتر دیدهشده شرق گلستان نیز ایفا خواهد کرد.
به گفته کارشناسان، قدمت رویش این محصول در مراوهتپه به حدود ۸۰۰ سال میرسد و در گذشته بخش وسیعی از اراضی منطقه را دربر میگرفت، اما در دهههای اخیر به دلایل مختلف از جمله برداشت زودهنگام، چرای بیرویه دام و قطع درختان، وسعت این رویشگاهها کاهش قابل توجهی یافته است.
شهرستان مراوهتپه با افزون بر ۶۷ هزار نفر جمعیت و ۱۰۸ روستا، از جمله مناطق کمتر برخوردار اما دارای ظرفیتهای طبیعی و اقتصادی کمنظیر در گلستان است و پسته قازانقایه میتواند در صورت برنامهریزی درست، به یکی از مهمترین پیشرانهای توسعه این شهرستان مرزی تبدیل شود.
