انگور خلیلآباد؛ از قطب تولید تا چالش برندسازی جهانی
با وجود تولید سالانه ۱۵۰ هزار تن انگور، زیرساختهای مدرن فرآوری و رشد صادرات، برند انگور خلیلآباد هنوز نتوانسته جایگاه مستقلی در بازارهای جهانی به دست آورد؛ کارشناسان معتقدند تکمیل زنجیره برندسازی، بستهبندی و بازاریابی، شرط اصلی تبدیل این محصول به یک برند بینالمللی و افزایش ارزش افزوده صادراتی است.
به گزارش دنیای برند؛ اگرچه مقامات مسئول از تولید ۱۵۰ هزار تن انگور، افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی حجم محصول نسبت به سالهای قبل و هدفگذاری برای صادرات ۵ هزار تنی رشد ۶۶ درصدی نسبت به سال گذشته خبر میدهند، اما یک حقیقت تلخ و ناگفته در پسزمینه این موفقیتهای کمی پنهان است و آن اینکه بخشی از انگور خلیلآباد با تمام کیفیت ممتاز، طعم منحصر به فرد و ارزش غذایی بالا، هنوز موفق نشده هویت مستقل و شناخته شدهای در بازارهای بینالمللی برای خود خلق کند.
بر اساس آنچه اعلام شده، زیرساختهای این شهرستان در سطح استانداردهای جهانی قرار دارند؛ وجود پنج سردخانه مجهز با ظرفیت مجموع ۱۰ هزار تن، سیستمهای سورتینگ پیشرفته و تبدیل ۸۰ درصد از تولید به کشمش نشان دهنده بلوغ صنعتی در این منطقه است. با این حال، این زیرساختهای فنی و لجستیکی، اگرچه از تلفات جلوگیری میکنند و ماندگاری محصول را افزایش میدهند، اما به تنهایی نمیتوانند جایگزین برندینگ استراتژیک شوند. مشکل اصلی اینجاست که اگرچه انگور خلیلآباد در بازارهای روسیه و حاشیه خلیج فارس تقاضای خوبی دارد، اما این تقاضا اغلب بر اساس نوع محصول یا قیمت رقابتی شکل میگیرد، نه بر اساس وفاداری به یک نام تجاری خاص.
این وضعیت، یعنی فروش محصول به عنوان یک کالای بدون نام یا با نامهای عمومی، باعث میشود ارزش افزوده واقعی که ناشی از برند و اعتبار است، به جیب صادرکنندگان واسطه یا برندهای رقیب که توانستهاند هویت بصری و بازاری قویتری ایجاد کنند، برسد. در حالی که رقبا با استراتژیهای دقیق بازاریابی، تجربه مصرف کننده را میفروشند، خلیلآباد هنوز درگیر چالش گم شدن در شلوغی بازار است.
ضرورت عبور از رویکردهای سنتی و پذیرش ضرورتهای مدرن برندسازی
صادرکنندگان با اشاره به اهمیت ثبت برند جهانی و ارتقاء استانداردهای بستهبندی، پذیرفتهاند که برای تبدیل شدن به یک برند معتبر جهانی و نه تنها یک تأمین کننده خام، نیاز به عبور از رویکردهای سنتی و پذیرش ضرورتهای مدرن برندسازی است.
امیر توسلی یکی از انگور کاران و صادر کنندگان این محصول در گفتوگو با ایسنا بر لزوم تغییر پارادایم از تولید صرف به برندسازی استراتژیک تأکید و تصریح کرد: کیفیت بینظیر محصول خلیلآباد، تنها زمانی به بازدهی اقتصادی پایدار تبدیل میشود که هویت مستقل خود را در بازارهای جهانی حفظ کند.
وی با مقایسه حجم تولید و میزان سود حاصله افزود: خلیلآباد با ظرفیت تولید ۱۵۰ هزار تن انگور، یکی از قطبهای اصلی تولید در کشور است؛ اما درد اصلی اینجاست که وقتی محصول ما وارد بازارهای بینالمللی مثل روسیه یا کشورهای حاشیه خلیج فارس میشود، کمتر دیده میشود که نام خلیلآباد به عنوان یک برند لوکس و شناخته شده در بالای بستهبندیها حک شده باشد.
توسلی بیان کرد: در عوض، ما اغلب محصول خود را به صورت فله یا با برندهای متفرقه دیگر کشورها عرضه میکنیم. این یعنی ما در واقع برای برندهای رقیب یا واسطهها کار میکنیم و ارزش افزوده برندینگ را از دست میدهیم.
وی با اشاره به تأثیر مستقیم تحریمهای بانکی و اقتصادی بر فرآیند صادرات اظهار کرد: این محدودیتها، مسیر را برای صادرات مستقیم با نام ایران و محصولات ایرانی سختتر کرده است. تحریمها باعث شده تا بسیاری از شرکتهای بینالمللی و شبکههای توزیع جهانی، از خرید مستقیم با برندهای ایرانی بترسند یا در فرآیند انتقال پول با مشکلات جدی روبرو شوند.
این باغدار نتیجه این اتفاق را افزایش قدرت چانهزنی واسطهها دانست و گفت: در نهایت ما مجبور میشویم محصول را به واسطهها بفروشیم، آنها بستهبندی خود را میزنند و محصول تحت نام یک کشور ثالث یا یک برند ناشناس در بازارهای هدف عرضه میشود. در این فرآیند، نه تنها سود اصلی متعلق به واسطه است، بلکه هویت جغرافیایی کیفیت ممتاز انگور خلیلآباد نیز از بین میرود.
توسلی با اشاره به چالش گم شدن هویت جغرافیایی اظهار کرد: مشکل ما فقط تحریم نیست، مشکل ما عدم سرمایهگذاری روی دارایی نامشهود یعنی برند است. در حالی که رقبای ما در کشورهای دیگر، سالهاست که روی بازاریابی، بستهبندیهای مدرن و خلق داستان برند سرمایهگذاری میکنند، ما هنوز درگیر چالشهای اولیه زنجیره تأمین هستیم.
اگرچه زیرساختهای سردخانهای و فرآوری مانند تولید کشمش پیشرفت کرده است، اما اینها فقط ابزار هستند، نه استراتژی. تا زمانی که استراتژی برندینگ یکپارچهای نداشته باشیم، محصول ما در ذهن مصرف کننده نهایی به جای اینکه یک محصول خاص با ارزش افزوده بالا شناخته شود به عنوان یک کالای عمومی شناخته میشود.
این صادر کننده محصولات کشاورزی خاطرنشان کرد: عبور از این بحران نیازمند اقداماتی فراتر از حمایتهای اداری است؛ ما نیاز داریم که از رویکردهای سنتی فاصله بگیریم؛ یعنی دیگر نباید فقط فکر کنیم که چطور بیشتر تولید کنیم، بلکه باید فکر کنیم که چطور با برند خودمان، محصولمان را با قیمت بالاتر بفروشیم. این یعنی ثبت برند بینالمللی، استفاده از بستهبندیهای هوشمند و مقاوم و ایجاد هویت بصری که حتی در شرایط تحریم، مصرف کننده خارجی بتواند به اصالت و کیفیت محصول پی ببرد و مجبور نباشیم از واسطهها برای دور زدن موانع سیاسی و بانکی استفاده کنیم.
چشمانداز آینده این صنعت در خلیلآباد
اگر خلیلآباد بخواهد به جای یک تأمین کننده خام به یک برند معتبر جهانی تبدیل شود، باید امروز روی ذهنیت مصرف کننده سرمایهگذاری کند، قبل از آنکه کاملاً در سایه رقبای خارجی محو شود.
مدیر جهاد کشاورزی خلیلآباد تأکید کرد: موفقیت کمی تولید ۱۵۰ هزار تن به تنهایی ضامن پایداری اقتصادی کشاورزان این شهرستان نیست و باید نگاه از حجمگرایی به کیفیتمحوری برند تغییر یابد.
محمود شبان با اشاره به اینکه کیفیت محصول خلیلآباد بارها در بازارهای هدف اثبات شده است، اظهار کرد: ما دچار یک اینکه فکر کنیم هرچه بیشتر تولید کنیم، بیشتر سود خواهیم کرد توهم خطرناکی است.
وی گفت: اگر بخواهیم کشمش و انگور
🎯 برای اطلاع از جدیدترین تحولات برندها، همراه ما باشید
تلگرام | اینستاگرام | لینکدین
خود را به صورت فله یا با بستهبندیهای ساده به خارج بفرستیم حتی اگر محصول ما بهترین کیفیت دنیا را داشته باشد، مصرف کننده نهایی در روسیه یا کشورهای حاشیه خلیج فارس، نام خلیلآباد را نمیبیند و نمیشناسد. او یا محصولی مشابه از کشورهای دیگر یا برند واسطهها را میخرد.
شبان درباره نقش واسطهها در کمرنگ شدن هویت برند خلیلآباد توضیح داد: واسطهگری سنتی، حلقهای است که هویت تولیدکننده را از مصرف کننده پنهان میکند. وقتی محصول وارد چرخه واسطهها میشود، مشخصات فنی و جغرافیایی آن از بین میرود.
وی راهحل رفع این معضل را ایجاد کانالهای بازاریابی مستقیم از طریق برندسازی دانست و خاطرنشان کرد: وقتی برندی قوی داشته باشیم، مصرف کننده نهایی به دنبال نام ما میگردد و واسطهها مجبور میشوند تحت برند ما محصول بفروشند یا حذف شوند.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خلیلآباد، در ادامه با اشاره به آغاز فصل برداشت از ۷۰۰۰ هکتار باغات انگور این منطقه، اعلام کرد: بارشهای مطلوب و شرایط مساعد اقلیمی در سال جاری، منجر به رشد چشمگیر میزان تولید شده است، به گونهای که شاهد افزایش ۱۰ تا ۱۵ درصدی حجم محصول نسبت به سالهای گذشته هستیم.
شبان، با بیان اینکه پیشبینی میشود در سال جاری نزدیک به ۱۵۰ هزار تن انگور در خلیلآباد تولید شود، تأکید کرد: این حجم از تولید، جایگاه استراتژیک این شهرستان را به عنوان قطب اصلی و پیشرو در تولید انگور، نه تنها در شرق ایران بلکه در سطح کل استان تثبیت کرده است و خلیلآباد را به نمادی از کیفیت و کمیت در صنعت کشاورزی منطقه تبدیل نموده است.
وی این میزان تولید را نشان از پتانسیل بالای اراضی خلیلآباد و اثرگذاری مثبت مدیریت بهینه منابع آبی و کشاورزی در این منطقه دانست که باعث شده تا این شهرستان در رتبههای نخست تولید این محصول در سطح استانی قرار گیرد.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خلیلآباد، با اشاره به جایگاه رقابتی محصول منطقه در بازارهای بینالمللی تصریح کرد: انگور خلیلآباد به دلیل دارا بودن کیفیت ممتاز، طعم منحصر به فرد و ارزش غذایی بسیار بالا، همواره در بازارهای هدف، به ویژه در روسیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس، محبوبیت ویژهای داشته و تقاضای بالایی برای آن وجود دارد.
وی در ادامه افزود: با توجه به اهمیت راهبردی این محصول در تراز تجاری منطقه و نقش آن در ارزآوری ملی، برنامهریزیهای دقیقی برای جهش در آمار صادرات صورت گرفته است؛ به طوری که در حالی که سال گذشته حدود ۳۰۰۰ تن صادرات داشتیم، پیشبینیهای کارشناسی و تحلیلهای جامع بازار حاکی از آن است که این میزان در سال جاری به ۵۰۰۰ تن افزایش یابد.
شبان از اعتماد روزافزون بازارهای جهانی به کیفیت محصول خلیلآباد و ارتقای استانداردهای تولید و بستهبندی در این شهرستان خبر داد که منجر به پذیرش گستردهتر محصولات این منطقه در بازارهای سختگیر بینالمللی شده است.
حدود ۸۰ درصد از کل محصول تولیدی در این منطقه به صنعت کشمش تبدیل میشود که این امر علاوه بر افزایش ماندگاری محصول و جلوگیری از تلفات در زمان پیک برداشت، ارزش افزوده قابل توجهی را برای باغداران ایجاد میکند و درآمد آنها را در طول سال به صورت پایدارتر توزیع مینماید.
وی با بیان اینکه ۲۰ درصد تولیدات نیز به صورت تازهخوری و با رعایت دقیق پروتکلهای بهداشتی و استانداردهای گیاه قرنطینه به بازارهای هدف صادر میگردند، تأکید کرد: برای تحقق این اهداف صادراتی و به حداقل رساندن تلفات پس از برداشت، زیرساختهای لازم به طور جدی توسعه یافته است و در حال حاضر پنج سردخانه مجهز با ظرفیت مجموع ۱۰ هزار تن در منطقه فعال هستند که آماده ارائه خدمات تخصصی در حوزههای سورتینگ، طبقهبندی بر اساس درجه کیفی و بستهبندی استاندارد برای صادرکنندگان هستند تا محصول نهایی با رعایت دقیقترین استانداردهای بینالمللی به مقصد ارسال شود و در بازارهای جهانی توان رقابتی خود را حفظ کرده و ارتقا دهد.
شبان در خصوص چشمانداز آینده این صنعت در خلیلآباد اظهار کرد: اگرچه تغییرات اقلیمی غیرقابل پیشبینی، پدیده گرمایش زمین و نوسانات سیاستهای تجاری جهانی از چالشهای پیش روی این حوزه به شمار میروند، اما با بهرهگیری از فناوریهای نوین کشاورزی، مکانیزه کردن مراحل تولید، استفاده از سیستمهای آبیاری مدرن و تقویت همکاریهای مشترک میان تولیدکنندگان، تجار و سازمانهای حمایتی، مصمم هستیم تا این تهدیدها را به فرصتهایی برای رشد و توسعه تبدیل کنیم.
وی با ابراز خوشبینی به آینده بازار جهانی انگور تأکید کرد: خلیلآباد با تکیهبر نیروی انسانی متخصص، دانش بومی باغداران که سالها در این صنعت تجربه کسب کردهاند و کیفیت ممتاز محصول، کاملاً آماده گسترش قابلیتهای صادراتی خود و حضور پررنگتر در بازارهای بینالمللی است تا سهم این شهرستان از بازارهای جهانی را به طور چشمگیری افزایش داده و برند انگور خلیلآباد را در سطح جهانی به ثبت برساند.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان خلیلآباد خاطرنشان کرد: صادرات انگور تنها یک فعالیت اقتصادی و تجاری ساده نیست، بلکه عاملی مهم در اشتغالزایی گسترده برای جوانان منطقه، جلوگیری از مهاجرت روستایی و بهبود معیشت باغداران شریف خلیلآباد است که سالها در مسیر ارتقای کیفیت این محصول تلاش کردهاند.
وی خاطرنشان کرد: مجموعه جهاد کشاورزی خلیلآباد با تمام توان از توسعه زیرساختهای صادراتی، تسهیل در دسترسی به بازارهای جدید و حمایت از صادرکنندگان پیشرو پشتیبانی میکند تا شاهد درخشش بیش از پیش نام خلیلآباد در صنعت کشاورزی جهانی باشیم و این شهرستان به عنوان پیشران تولید انگور باکیفیت در استان، نقش خود را در تأمین نیازهای داخلی و ارتقای جایگاه صادراتی ایران در جهان ایفا نماید.
در واقع، تبدیل شدن خلیلآباد به قطب انگور شرق کشور، نتیجه سالها تلاش مستمر در راستای بهینهسازی روشهای کشت، اصلاح ارقام و بهرهگیری از ویژگیهای منحصربهفرد خاک و آب این منطقه است که منجر به خلق محصولی با کیفیت استثنایی شده است. اکنون با وجود ظرفیتهای تولیدی ۱۵۰ هزار تنی، این شهرستان نه تنها تأمین کننده بخش بزرگی از نیازهای بازار داخلی است، بلکه با تمرکز بر صادرات به روسیه و کشورهای حاشیه خلیج فارس، در حال تبدیل شدن به یک برند معتبر جهانی است.
