در پنل «اقتصاد دیجیتال و بانکداری آینده» مطرح شد؛ سرمایهگذاری در استارتاپهای ایرانی بدون بازار و امکان خروج، پرریسک است
در پنل «اقتصاد دیجیتال و بانکداری آینده» در روز دوم نمایشگاه الکامپ ۱۴۰۵، صادق عطارزاده، مدیرعامل سرویس روکال و مدیر پنل، رضا نجاری، مدیرعامل یاپست مجموعه هلدینگ سپاس، علیرضا خداکرمی، رئیس هیئتمدیره شرکت تجارت الکترونیک پارسیان و علی آزادپور، عضو هیئتمدیره انجمن صنفی کارفرمایی شرکتهای هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال ایران، درباره چالشهای سرمایهگذاری در استارتاپها، ریسک سرمایهگذاری خارجی، نبود زیرساختهای لازم برای ارزشگذاری و خروج سرمایهگذار و همچنین ظرفیتهای داخلی اقتصاد دیجیتال صحبت کردند.
به گزارش تیتر12؛ رضا نجاری با اشاره به شرایط حساس اقتصادی کشور تاکید کرد: با وجود تمام مشکلات، ایران همچنان جمعیتی حدود ۹۰ میلیون نفر و ظرفیت قابلتوجهی برای فعالیت اقتصادی دارد. او توضیح داد: بخشی از محدودیتهایی که در نتیجه تحریمها و مشکلات اقتصادی ایجاد شده، در کنار همه آسیبها، باعث شده برخی شرکتها و استارتاپها در زمینهای بکر و کمتر توسعهیافته فعالیت کنند و فرصتهای جدیدی به وجود آورند.
نجاری با اشاره به نمونههایی از استارتاپهای موفق داخلی بیان کرد: شرکتهایی را میشناسد که با یک ایده مناسب، جذب یک سرمایهگذار علاقهمند و برخورداری از همراهی فردی که صرفاً به سود مالی فکر نمیکرده، توانستهاند طی سه تا چهار سال رشد قابلتوجهی داشته باشند.
او معتقد است در شرایط فعلی نیز اگر دستاندرکاران و سرمایهگذاران علاقهمند به حوزه فناوری بتوانند یکدیگر را پیدا کنند، امکان رشد کسبوکارهای داخلی وجود دارد. نجاری توضیح داد: سرمایهگذاری که حوزه فعالیت یک استارتاپ را بشناسد و در کنار سرمایه، تجربه و علاقه خود را نیز وارد کسبوکار کند، میتواند نقش مهمی در رشد آن داشته باشد.
نجاری تاکید کرد: استفاده از ظرفیتهای داخلی میتواند هم به توسعه حوزه فناوری کمک کند و هم اشتغال قابلتوجهی ایجاد کند؛ موضوعی که در نهایت میتواند به افزایش رفاه مردم منجر شود.
او در ادامه درباره امکان جذب سرمایهگذار خارجی گفت: در سالهای گذشته نمونههایی از حضور سرمایهگذاران خارجی در ایران وجود داشته که حتی برای آنها سودآور نیز بوده است، اما شرایط فعلی تفاوت زیادی دارد. به گفته نجاری، با وجود تحریمها، ریسکهای سیاسی و اقتصادی و همچنین شرایط جنگی، سرمایهگذار خارجی عملاً انگیزهای برای ورود سرمایه خود به ایران ندارد.
نجاری تاکید کرد: در شرایط فعلی باید بیشتر روی سرمایهگذار داخلی تمرکز کرد؛ سرمایهگذاری که بتواند ریسکهای موجود را بسنجد و با شناخت شرایط کشور وارد سرمایهگذاری شود.
علیرضا خداکرمی نیز با اشاره به ضرورت ایجاد ساختار مشخص برای سرمایهگذاری، تاکید کرد: بسیاری از داراییها و ظرفیتهایی که در اقتصاد ایران وجود دارند، هنوز به شکل مناسبی قابل ارزشگذاری نیستند. او توضیح داد: برای اینکه سرمایهگذار بتواند تصمیم منطقی بگیرد، باید بازار، بازارگاه و ارزش مشخصی برای دارایی یا کسبوکار موردنظر وجود داشته باشد.
خداکرمی با اشاره به فعالیتهای کمیسیون سرمایهگذاری توضیح داد: تلاش شده ساختارهای لازم برای تسهیل سرمایهگذاری و تامین مالی ایجاد شود و خدمات مختلفی از مشاوره تا تسهیل سرمایهپذیری و تامین مالی در این چارچوب تعریف شود.
او نبود زیرساختهای مناسب، مشکلات اینترنت و محدودیت در ورود به زیرساختهای موردنیاز را از جمله عواملی دانست که میتواند ریسک سرمایهگذاری را افزایش دهد. خداکرمی تاکید کرد: سرمایهگذار در هر جای دنیا مجموعهای از پارامترها را برای سنجش احتمال موفقیت یک پروژه در نظر میگیرد و در ایران، عواملی مانند کیفیت و پایداری اینترنت نیز به این فهرست اضافه میشوند.
او همچنین از جزیرهای بودن نگاه به حوزه فناوری انتقاد کرد و گفت: در ایران معمولاً مسائل بهصورت جداگانه دیده میشوند و برای هر مسئله یک راهکار مستقل ارائه میشود، در حالی که ظرفیتهای خالی زیادی در کشور وجود دارد و سرمایهگذاری میتواند به سمت استفاده بهینه از همین ظرفیتها هدایت شود.
خداکرمی تاکید کرد: برای شکلگیری یک بازار سرمایهگذاری واقعی، باید بازار اولیه و ثانویه در کنار هم شکل بگیرند و زیرساختی وجود داشته باشد که در آن کسبوکارها قابل معامله باشند. او نبود چارچوب مشخص برای ارزشگذاری داراییهای نامشهود را یکی دیگر از موانع دانست و گفت: در حوزه کسبوکارهای دانشبنیان و فناوری، هنوز سازوکار مناسبی برای ارزشگذاری بسیاری از داراییها وجود ندارد.
به گفته او، ایجاد زیرساخت برای ارزشگذاری داراییها میتواند ورود و خروج سرمایهگذار را تسهیل کند؛ موضوعی که در حال حاضر یکی از نقاط ضعف جدی اکوسیستم سرمایهگذاری کشور است.
سرمایهگذاری استارتاپی با سرمایهگذاری سنتی متفاوت است
علی آزادپور با اشاره به تفاوت ماهیت سرمایهگذاری در استارتاپها با سرمایهگذاریهای معمولی توضیح داد: سرمایهگذار در این حوزه نمیتواند انتظار داشته باشد هر زمان که خواست از سرمایهگذاری خارج شود. به گفته او، مدل سرمایهگذاری استارتاپی بهگونهای است که سرمایهگذار باید برای یک دوره چندساله آماده بماند و بازگشت سرمایه در آن با سرمایهگذاریهای سنتی تفاوت دارد.
آزادپور تاکید کرد: تناسب میان سرمایهگذار و بنیانگذار یکی از مهمترین عوامل موفقیت سرمایهگذاری است. او توضیح داد هر سرمایهگذاری برای هر بنیانگذاری مناسب نیست و اگر میان نگاه، تجربه و مدل کاری دو طرف تناسب وجود نداشته باشد، همکاری میتواند به اختلاف منجر شود.
او افزود سرمایهگذار و بنیانگذار باید یکدیگر و مدل کسبوکار را درک کنند؛ زیرا در غیر این صورت هر دو طرف ممکن است احساس کنند سهم یا حقشان در این همکاری نادیده گرفته شده است.
آزادپور همچنین تاکید کرد: استارتاپها نباید انتظار داشته باشند مانند کسبوکارهای سنتی از تسهیلات بانکی استفاده کنند، زیرا بسیاری از آنها دارایی فیزیکی مشخصی برای ارائه بهعنوان وثیقه ندارند. به گفته او، نرخ بازده سرمایهگذاری نیز باید به اندازهای باشد که بتواند ریسک بالای سرمایهگذاری روی یک استارتاپ را برای سرمایهگذار توجیه کند.
او توضیح داد: سرمایهگذاری روی استارتاپ معمولاً نیازمند پذیرش یک دوره بازگشت سه تا پنجساله است و در کنار منطق اقتصادی، علاقه و شناخت سرمایهگذار نسبت به حوزه فعالیت نیز اهمیت دارد. آزادپور تاکید کرد: در ایران ایدههای خوب و استارتاپهای توانمند کم نیستند، اما مشکل اصلی این است که سرمایهگذار مناسب و تیم مناسب همیشه یکدیگر را پیدا نمیکنند.
او یکی از دلایل این مسئله را ناکارآمد بودن برخی فرمتهای حمایتی دانست و بیان کرد: بخشی از عدم قطعیت را خود کسبوکار میتواند مدیریت کند، اما اگر سرمایهگذار و تیم از نظر تخصص، نگاه و تجربه با یکدیگر تناسب نداشته باشند، حتی حمایت مالی نیز الزاماً به نتیجه مطلوب منجر نمیشود.
آزادپور همچنین با اشاره به تغییر مدل سرمایهگذاری در بازار گفت: با افزایش ارزش سهام شرکتها و ورود سرمایهگذاران بزرگتر، مدل سرمایهگذاری در حال تغییر است و سرمایهگذاری خطرپذیر نیز به سمت ساختارهای متفاوتی حرکت میکند.
خداکرمی در ادامه توضیح داد: برای ایجاد یک چرخه واقعی سرمایهگذاری، صرفاً وجود سرمایه کافی نیست و باید سازوکار ورود، ارزشگذاری و خروج نیز مشخص باشد و اگر بازارگاه مناسبی ایجاد شود که کسبوکارها و داراییها در آن قابلیت معامله داشته باشند، امکان شکلگیری سرمایه جایگزین نیز فراهم خواهد شد.
او با اشاره به نبود زیرساختهای جامع در کشور تاکید کرد: در بسیاری از حوزهها راهکارهای جزئی وجود دارد، اما هنوز یک راهکار یکپارچه برای سرمایهگذاری و تامین مالی شکل نگرفته است. در حوزه سختافزار نیز ایران مزیت رقابتی مشخصی ندارد و تحریمها این ضعف را تشدید کردهاند.
خداکرمی همچنین سرمایهگذاری در استارتاپها را در ایران عمدتاً غیرسیستماتیک توصیف و بیان کرد: بخش قابلتوجهی از این سرمایهگذاریها بهصورت موردی و بر اساس شانس انجام میشود؛ در نتیجه نمیتوان همیشه تصمیمی منطقی و مبتنی بر داده درباره سرمایهگذاری گرفت.
نجاری در پایان با تاکید بر ظرفیت بالای داخلی، بر ضرورت افزایش ریسکپذیری سرمایهگذاران ایرانی برای ورود به حوزه استارتاپها تاکید کرد و گفت: در شرایطی که جذب سرمایه خارجی با محدودیتهای جدی مواجه است، سرمایهگذاری داخلی میتواند یکی از مسیرهای اصلی ادامه رشد کسبوکارهای نوآور باشد.
