در پنل «زمین بازی در طوفان؛ فردا مال کیست؟» مطرح شد؛ تحریم، مهاجرت و نبود بازار بینالمللی، صنعت بازیسازی ایران را به مرز خفگی رسانده است
در پنل «زمین بازی در طوفان؛ فردا مال کیست؟» با محوریت بررسی چالشهای صنعت بازیسازی ایران در روز دوم نمایشگاه الکامپ ۱۴۰۵، فعالان صنعت بازی درباره موانع توسعه استودیوهای ایرانی، دشواری حضور در بازارهای جهانی، مهاجرت نیروی متخصص، تحریمهای مالی و ارتباطی و از دست رفتن فرصتهای سرمایهگذاری صحبت کردند.
به گزارش تیتر12؛ علیرضا مرادی، مدیر و کارگردان استودیو Polydin، عماد رحمانی، مدیر و کارگردان استودیو Permanetway و آرش نگهبان، مدیر و کارگردان استودیو Paiband، در کنار ماکان علیخانی، مدیر و کارگردان استودیو Enlightened Robot، از فاصله میان استعداد موجود در ایران و زیرساخت و شرایط لازم برای تبدیل این استعداد به یک صنعت پایدار گفتند.
هزینه پایین تولید، مزیتی که زیر فشار تحریمها و مهاجرت بیمعنا میشود
علیرضا مرادی با اشاره به تجربه حضور در رویدادها و نمایشگاههای خارجی توضیح داد: پایین بودن هزینه تولید در ایران، بدون درنظر گرفتن هزینه نیروی متخصص و ریسکهای فعالیت بینالمللی، نمیتواند بهعنوان یک مزیت پایدار در نظر گرفته شود. به گفته او، زمانی که یک تیم تخصصی برای راهاندازی و پیشبرد یک پروژه در ایران شکل میگیرد، هزینه واقعی نیروی انسانی متخصص میتواند چند برابر چیزی باشد که در نگاه اول بهعنوان «هزینه پایین تولید» مطرح میشود.
مرادی تجربه ساخت بازی در ایران را نمونهای از همین مسئله دانست و بیان کرد: یکی از بزرگترین چالشهای او زمانی شکل گرفت که اعضای تیمش باور نداشتند پروژهای با استانداردهای جهانی در ایران امکانپذیر باشد. بخشی از تیم در ابتدا به دلیل تصور غیرممکن بودن پروژه از هم پاشید، اما پس از عملی شدن ایده، تیم دوباره منسجم شد.
او با اشاره به تجربه فعالیت بینالمللی استودیوهای ایرانی تاکید کرد: قطعیهای اینترنت و ارتباطات، فرصتهای سرمایهگذاری و همکاری را از بین برده است. مرادی تحریمها را نیز یکی از جدیترین موانع فعالیت بینالمللی دانست و هشدار داد: پس از افزایش ریسکهای مالی، حتی مسیرهایی که پیشتر برای جابهجایی پول مورد استفاده قرار میگرفتند، روزبهروز محدودتر شدهاند.
مرادی با اشاره به تجربه شخصی خود از همکاری با ناشران خارجی گفت: یک پروژه بینالمللی که تیمش روی آن کار میکرد، در جریان جنگ ۱۲ روزه از بین رفت. حتی برای توضیح علت از دست رفتن پروژه، امکان بیان مستقیم شرایط ایران را نداشته و ناچار شده علت دیگری را مطرح کند؛ تجربهای که به گفته او نشان میدهد محدودیتها حتی در سادهترین شکل ارتباط با شریک خارجی نیز خود را نشان میدهند.
او ادامه داد: پایین بودن هزینه تولید و امکان خطای بیشتر در ایران را نباید یک مزیت واقعی دانست، بلکه این وضعیت را باید «سایدافکت» مشکلات ساختاری صنعت دانست. مرادی معتقد است بسیاری از پروژهها نه به دلیل ضعف فنی، بلکه بهدلیل نبود تجربه، مهاجرت نیروی کلیدی، مشکلات ارتباطی و بیثباتی شرایط، در میانه راه متوقف میشوند.
مرادی نبود یک اقتصاد سالم را یکی دیگر از مشکلات بنیادین دانست و تاکید کرد: حمایت از صنعت بازی تنها با تزریق پول به چند پروژه اتفاق نمیافتد. به گفته او، در برخی کشورها دولتها با ارائه حمایتهای مالی کوچک اما هدفمند، از استودیوهای بازیسازی حمایت میکنند، زیرا میدانند این صنعت میتواند در سالهای آینده به یک صنعت صادراتی تبدیل شود.
او در ادامه به دشواری فعالیت مالی در خارج از کشور اشاره کرد و گفت: حتی هنگام تلاش برای افتتاح حساب بانکی برای شرکت، با این پاسخ مواجه شده که گزینهای برای ثبت ملیت ایرانی در سیستم بانک وجود ندارد. مرادی تاکید کرد: با تشدید تحریمها، حتی راههای غیرمستقیم گذشته نیز در حال از بین رفتن هستند.
به اعتقاد او، ایران از یک سو بازار داخلی محدودی دارد و از سوی دیگر بازار بینالمللی نیز روزبهروز برای شرکتهای ایرانی بستهتر میشود. مرادی هشدار داد اگر این شرایط ادامه پیدا کند، نهتنها شرکتها و پروژهها، بلکه دانش و تجربهای که در طول سالها در کشور شکل گرفته نیز از بین خواهد رفت.
او همچنین به فشارهای امنیتی و مشکلاتی که فعالان این حوزه با آن مواجه شدهاند اشاره کرد و گفت: حتی اعضای تیم او در دورههایی به دلیل مسائل مختلف با مشکلات قضایی مواجه شدهاند. مرادی در پایان تاکید کرد: ادامه این وضعیت میتواند در نهایت جوانان این صنعت را به نقطهای برساند که تصمیم بگیرند ایران را ترک کنند تا حداقل بتوانند آینده شغلی و حتی ابتداییترین شرایط کاری مانند دسترسی پایدار به اینترنت را پیشبینی کنند.
عماد رحمانی نیز با اشاره به شرایط اجتماعی و اقتصادی موجود، توضیح داد: فعالان بازیسازی در ایران علاوه بر رقابت در بازار جهانی، باید با مجموعهای از دغدغههای داخلی نیز دستوپنجه نرم کنند. بازیسازی یک بازار کاملاً رقابتی است و استودیوهای ایرانی برای موفقیت باید همزمان با شرکتهای بینالمللی رقابت کنند.
رحمانی با اشاره به دغدغه خانوادهها درباره آینده جوانان، بیان کرد: مهاجرت برای بسیاری از خانوادهها و جوانان به گزینهای جدی تبدیل شده است. او در عین حال تاکید کرد: با وجود تمام این مشکلات، استعداد و ظرفیت بالایی در میان بازیسازان ایرانی وجود دارد و همین ظرفیت میتواند در صورت فراهم شدن شرایط مناسب، به حضور موفقتر ایران در بازار جهانی منجر شود.
او همچنین با اشاره به شرایط جنگی اخیر، از بازیسازانی که با وجود دشواریها به فعالیت خود ادامه دادهاند قدردانی و ابراز امیدواری کرد: اخبار بیشتری از موفقیت و عرضه بازیهای ایرانی در بازارهای جهانی شنیده شود.
کشورهای منطقه در حال سرمایهگذاری هستند؛ ایران اما نیروی متخصصش را از دست میدهد
علی خانی با اشاره به ظرفیت صادراتی صنعت بازی، هشدار داد: خطر اصلی برای ایران تنها از دست دادن بازارهای خارجی نیست، بلکه کشورهای منطقه با سرعت زیادی در حال ایجاد زیرساخت و سرمایهگذاری برای جذب استودیوها و نیروی متخصص هستند.
او عربستان، امارات و دیگر کشورهای منطقه را نمونههایی از کشورهایی دانست که سرمایهگذاری جدی روی صنعت بازی را آغاز کردهاند و توضیح داد: عربستان با استفاده از سرمایهگذاریهای دولتی، منابع قابلتوجهی را به حمایت از استودیوها اختصاص داده است. به گفته خانی، برخی از این کشورها حتی از استودیوهای خارج از مرزهای خود نیز حمایت میکنند تا بتوانند بازیسازان و شرکتهای مستعد را به اکوسیستم خود جذب کنند.
خانی تاکید کرد: کشورهای منطقه بهخوبی متوجه شدهاند که بازی فقط یک محصول سرگرمی نیست و میتواند همزمان ارزآوری، صادرات فناوری و صادرات فرهنگی ایجاد کند. او با اشاره به فاصله حمایتهای مالی در کشورهای منطقه و ایران، گفت: در برخی کشورها حتی برای تولید یک بازی موبایلی ساده، حمایتهای مالی قابلتوجهی ارائه میشود؛ در حالی که بودجه تولید بزرگترین پروژههای بازیسازی ایران با این ارقام قابل مقایسه نیست.
او در ادامه نسبت به تکرار تجربه مهاجرت بازیسازان ایرانی به ترکیه در کشورهای عربی هشدار داد و گفت: اگر شرایط تغییر نکند، ممکن است طی سالهای آینده بخش قابلتوجهی از نیروی متخصص ایرانی جذب همین کشورها شود.
خانی تاکید کرد: توسعه صنعت بازی تنها با تزریق پول به چند پروژه اتفاق نمیافتد و پیش از هر چیز باید امکان ارتباط و شکلگیری یک چرخه اقتصادی سالم فراهم شود. به گفته او، یک شرکت ایرانی باید بتواند محصول خود را در بازار جهانی عرضه کند، درآمد به دست بیاورد و این درآمد را بدون موانع متعدد به چرخه اقتصادی خود بازگرداند.
او همچنین با اشاره به تجربه کشورهای منطقه توضیح داد: شرکتهای بزرگ بینالمللی در منطقه منا به دنبال ایجاد اکوسیستمهای محلی هستند؛ از ارائه فاند و امکانات توسعه گرفته تا تست محصول و جذب یا جابهجایی نیرو. خانی معتقد است ادامه این روند، در صورت نبود سیاست مشابه در ایران، میتواند به خروج تدریجی سرمایه انسانی منجر شود.
آرش نگهبان نیز با تاکید بر جنبه فرهنگی بازیسازی، گفت: بازیسازان ایرانی در شرایطی فعالیت میکنند که نهتنها امکان بیان کامل هویت و احساسات خود را ندارند، بلکه حتی در مقاطعی که جامعه بیش از همیشه به سرگرمی نیاز دارد، امکان تولید و عرضه محصول برای مخاطب داخلی نیز از آنها گرفته میشود.
او این وضعیت را «دردناک» توصیف کرد و توضیح داد؛ بازیساز ایرانی ممکن است بتواند در یک رویداد بینالمللی بهعنوان یک استودیوی موفق معرفی شود، اما در کشور خودش نتواند بهسادگی همان محصول را عرضه کند. نگهبان همچنین به حضور بازی ایرانی در رویدادهای خارجی اشاره کرد و گفت: دیدن نام ایران در کنار یک بازی موفق، با وجود تمام سختیهایی که تیم برای رسیدن به آن متحمل شده، تجربهای دوگانه است.
نگهبان با وجود این مشکلات تاکید کرد که همچنان علاقه دارد در ایران بماند و به فعالیت خود ادامه دهد. او استعداد بازیسازان ایرانی را بسیار بالا دانست و گفت: بسیاری از اعضای این صنعت بیش از ۱۰ سال سابقه دارند، اما استودیوها برای رسیدن به موفقیت در ایران مجبورند مسیر بسیار طولانیتری نسبت به نمونههای خارجی طی کنند.
او با اشاره به سابقه ۱۳ ساله استودیوی خود توضیح داد: رسیدن به موفقیت در این بازه زمانی برای یک استودیوی خارجی ممکن است دو یا سه سال زمان ببرد، در حالی که یک استودیوی ایرانی باید سالها با موانع مختلف دستوپنجه نرم کند.
نگهبان تاکید کرد: یکی از دلایل اصلی ماندنش، تلاش برای کوتاهتر کردن همین مسیر برای نسل بعدی بازیسازان است. او گفت اگر تجربهای که طی ۱۳ سال به دست آمده بتواند مسیر یک تیم جوان را حتی یک سال کوتاهتر کند، برایش ارزشمند است.
او در پایان با وجود توصیف شرایط موجود بهعنوان وضعیتی بسیار سخت، ابراز امیدواری کرد: فرصتهای تازهای برای ادامه فعالیت بازیسازان ایرانی ایجاد شود و تاکید کرد شرایط امروز نباید به معنای پایان مسیر این صنعت باشد.
